Smještena u malom kraškom polju u podnožju Lovćena, Cetinje izgleda kao da ulazite u potpuno drugačiju Crnu Goru. Ovdje nema barova na plaži, nema gužve s brodova za krstarenje, nema suvenirnica koje prodaju magnete za frižider. Umjesto toga, nalazite široke bulevare obložene lipovim stablima, izblijeđele ambasade koje su nekad hostale ambasadore od evropskih velikih sila, i manastir koji drži relikvije koje su vjekovima privlačile hodočasnike. Ovo je duša Crne Gore -- varoš koja je služila kao glavni grad nacije više od četiristo godina i oblikovala sve od njene književnosti do njene nacionalne identitete.
Cetinje danas drži zvanični titulu Stara kraljevska presonica, a dok se Podgorica bavi poslovima moderne vlade, Cetinje ostaje duhovni i kulturni centar zemlje. Sa manje od 14.000 stanovnika i ritmom života koji se čini decenijama udaljen od obalnog vreve, nagra đuje posjetioce koji dolaze tražeći sadržaj umjesto spektakla.
Sadržaj
- Kratka istorija Cetinja
- Cetinjski manastir
- Palata kralja Nikole
- Red ambasada
- Biljarda -- Biljna sala
- Vlaska crkva
- Nacionalni muzej Crne Gore
- Nacionalni park Lovćen i Njegošev mauzolej
- Gdje jesti u Cetnju
- Jednodnevni izleti iz Cetnja
- Gdje ostati
- Kako doći do Cetnja
- Praktični savjeti za posjetu Cetnju
Kratka istorija Cetnja
Istorija Cetnja počinje 1482. godine, kada je Ivan Crnojevic -- vladao srednjovjekovnog države Zete -- premijestio svoj dvor iz Oboda na rijeci Crnojevici na odbijitljiviju poziciju na maloj ravnici ispod Lovćena. Sagradio je manastir i skromnu palaču, i gotov je bio novi glavni grad. U roku od decenije, njegov sin Đurađ je osnovao tiskarsku kuću Crnojevica, jedan od prvih tampača u jugoistočnoj Evropi, koja je proizvedla Oktoih Prvoglasnik 1493. godine -- najstariju štampanu knjigu među južnim Slovenima.
Kada je dinastija Crnojevica slabila, porodica Petrović-Njegoš je preuzela nit. Počevši s biskupom Danilom 1697. godine, dinastija Petrović je vladala Crnom Gorom 222 godine, vodeći je iz Cetnja kroz stoljeće osmanske pritiske. Tokom ovog dužeg perioda, Crna Gora je bila jedno od nekoliko teritorija u Balkanu koje nikad nisu potpuno osvojene od strane Osmanske imperije. Crnogorci su se borili iz svojih planinskih uporišta sa takvom ustrajnošću da je regija dobila nadimak "Srpska Sparta" -- poređenje sa ratničkim društvom antičke Grčke koje vam govori sve o tome kako su mali narod njihovi susjedi i neprijatelji gledali.
Kongres od Berlina 1878. godine je donio međunarodno priznanje, i Cetinje se iznenadi našao na diplomatskoj mapi Evrope. Ambasade su izbijale duž njegovih glavnih ulica, njihove veličanstvene fasade najavljujući prisutnost Rusije, Francuske, Britanije, Italije, Austro-Ugarske i Osmanske imperije. 1910. godine, knez Nikola I Petrović-Njegoš se proglasio kralj, i Cetinje je postao glavni grad Kraljevstva Crne Gore -- status koji je zadržao dok zemlja nije upljena u Kraljevstvo Srba, Hrvata i Slovenaca nakon Prvog svjetskog rata.
Kada se Jugoslavija oblikovala i zatim raspala, i kada je Crna Gora vratila nezavisnost 2006. godine, Podgorica je bila sjedište vlade. Ali Cetnje je dodijeljena počasna titula Stara kraljevska presonica -- ustavno priznavanja da neke stvari toliko mnogo trebaju biti zapamćene.
Cetinjski manastir
Cetinjski manastir je duhovni centar Crne Gore i sjedište Crnogorskog mitropolita Srpske pravoslavne crkve. Trenutna struktura datira iz 1701. godine, izgrađena na temeljima ranije manastira koji su ponovno uništeni tokom osmanski napada. Njene debele kamene zidove i skromna vanjština ne daju nikakav znaksljedećeg onog što se nalazi unutar.
Manastir drži dvije relikvije izvanrednog značaja. Prva je desna ruka Svetog Jovana Krstitelja -- ruka za koju se veruje da je krstitala Isusa Hrista. Relikvija je putovala nevjerovatnom putanjom: iz Jerusalima u Konstantinopol, kroz dvorove osmanske sultan i Vitezove od Malte, prije nego što je stigla do ruske careve porodice. Kada je Bolševička revolucija raspršila Romanovce, ruka je eventualno donesena u Crnu Goru, prvo u manastir Ostrog i kasnije u Cetnje.
Druga glavna relikvija je fragment od Pravog križa. Manastir također drži ostatke Svetog Petra od Cetnja, njegovu biskupsku krunu, i ikonu Filermoske Majke božje, tradicionalno pripisanu Svetom Luki evanđelistu.
Posjeta je besplatna i manastir je otvoren svakodnevno. Obucite se skromno -- ramenima i kolenima mora biti pokriveno, a žene se mole da nose maramiću i dugu suknju. Fotografisanje unutar kapele nije dozvoljeno. Relikvije nisu uvijek na predstavi; monah može donijeti za male grupe, tako da je strpljenje dio iskustva. Crkovna radnja prodaje svijeće, ikone i pobožne predmete.
Palata kralja Nikole
Preko glavnog trga od manastira stoji palata kralja Nikole I Petrović-Njegoša, posljednjeg vladara nezavisne Crne Gore. Gradnja je počela 1863. godine, i zgrada je služila kao kraljevska rezidencija do 1918. godine. Nikola je bio fascinantan lik -- pjesnik, politička te lukav dinasta koji je svoj kćeri udao u kraljevske porodice Italije, Srbije i Rusije, zarađujući sebi nadimak "Tast Evrope."
Od 1926. godine, palata je funkcionisala kao muzej i sada je dio Nacionalnog muzeja Crne Gore. Prizemlje prikazuje kraljevski namještaj, lične stvari i raskošne salone za primanje, dajući vam opipljiv osjećaj dvorskog života u kraljevstvu koje je bilo veličanstveno u ambiciji ali skromno po veličini.
Kolekcija oružja je pravi atrakcija. Muzej drži izvanredno niz mačeva, pušaka, pištolja i oštrog oružja skupljenog tokom stoljeća sukoba, zajedno sa 44 osvojene osmanske bitne zastave i vojnim dekoracijama koje ispunjavaju gornje sobe. Biblioteka i arhiv od preko 10.000 stavki uključuje kopije inkunabula iz tiskarske kuće Crnojevica. Za sve zainteresovane za crnogorsku istoriju, ovaj muzej sam po sebi opravdava put do Cetnja.
Red ambasada
Jedna od Cetnjenih najjedinstvenijih odlika je njena kolekcija bivših ambasada -- veličanstvenih evropskih zgrada koje izgledaju malo čudno na ovom malenom planinskom mjestu. Nakon što je Kongres od Berlina dodijelio Crnoj Gori međunarodno priznanje 1878. godine, velike sile Evrope su slale svoje predstavnike u Cetnje, i svaka je sagradila ambasadu dostojnu svoje nacionalne prestižnosti.
Hodajući duž glavnih ulica varoši, susrećete ove zgrade jednu za drugom. Bivša francuska ambasada, projektirana od strane arhitekta Paula Gaudeta, sada služi kao dio Nacionalne biblioteke. Impozantna ruska ambasada drži Fakultet lepih umjetnosti. Britaniska ambasada je postala Muzička akademija. Italijanska ambasada je sada Centralna nacionalna biblioteka "Đurđe Crnojevic." Bivša osmanska ambasada je domaćin Fakultetu drame. Srpska ambasada zgrada sadrži Etnografski muzej. Austro-ugarske i njemačke legatske zgrade su također prisutne.
Što čini ovo nevjerojatnim je koncentriacija. U većini glavnih gradova, ambasade su razasute preko velikog grada. U Cetnju, možete proći pored diplomatskih misija šest ili sedam velikih sila u deset minuta -- fizički podsjetnik vremena kada je ova varoš od nekoliko hiljada ljudi bila legitiman igrač na evropskoj sceni.
Biljarda -- Biljna sala
Samo nekoliko koraka od manastira, Biljarda je utvrđena rezidencija sagrađena 1838. godine za kneza-biskupa Petra II Petrović-Njegoša, Crnogorske najproslavljenije književne figure. Zgrada je sagrađena uz značajnu financijsku pomoć od Rusije, i njene debele zidove i ugaone kule joj daju izgled malene tvrđave radije nego palače -- prikladno za vladara koji je vladao zemljom u stalnom ratu.
Naziv Biljarda dolazi od stola za bilijard koji je Njegoš volio igrati. Stol sam, uvezen iz Italije, je morao biti nesen na leđima muškaraca od luke Kotora gore kroz planine do Cetnja -- apsurdna logistička podvig koja govori nešto kako o Njegošovim ukusima tako i o odlučnosti ljudi koji su ga služili. Originalni stol je i dalje na prikazu unutar.
Danas Biljarda drži muzej Njegoša, koji sadrži lične stvari, namještaj, rukopise, i najpoznatiji portret Njegoša samog. Ali najimpozantnija osobina zgrade je smještena u odvojenoj zidanoj aneksu od stakla: ogromna reliefna karta Crne Gore stvorena od strane Austro-ugarskih vojnih tokom njihove okupacije 1916-1917. Raspoređena preko približno 180 kvadratnih metara, karta je izgrađena u mjerilu od 1:10.000 po površini i 1:15.000 po visini. Svaka planina, dolina i rijeka je prikazana u izvanrednom detalu. Stojeći iznad nje, počinjete razumijevati geografiju Crne Gore na način koji niti jedna ravna karta ne može prenijeti -- nemoguće hrapava teren koja je čini ovu zemlju toliko teško osvojiti.
Vlaska crkva
Vlaska crkva, poznata lokalno kao Vlaska crkva, je najstarija preživjela zgrada u Cetnju. Njeno porijeklo datira iz oko 1450. godine, predvidiući čak i Ivana Crnojevica osnivanja varoši, kada je sagrađena na mjestu Bogomilske nekropole koja sadrži oko 150 stećaka -- ukrasnih srednjovjekovnih nagrobnih ploča karakterističnih za zapadni Balkan.
Crkva je obnovljena nekoliko puta. Počela je kao jednostavna struktura od štapova i blata, kasnije je obnovljena u kamenu, i dobila je svoju sadašnju formu 1864. godine. Unutar, skromna je -- jednostavne ikone i tih atmosfera.
Ali ono što privlači posjetioce je ograđa. Crkveni dvor je ogradjen ogradom sagrađenom 1897. godine od bačvi od približno 1.544 osmanska pušaka osvojenih tokom Crnogorsko-osmanskih ratova 1870-ih godina. Bačve stoje okomito, stvarajući barijeru koja je i funkcionalna i duboko simbolična -- jedan od najupečatljivijih ratnih spomenika u Balkanu, nije statua niti je ploča, ali svakodnevan predmet napravljen od instrumenata rata.
Nacionalni muzej Crne Gore
Nacionalni muzej Crne Gore nije jednom zgrada ali kompleksna institucija nadzor pet odvojenih odsjeka raspoređenih po Cetnjenom istorijskom centru: Muzej Kralj Nikole, Muzej umijeća, Istorijski muzej, Etnografski muzej, i muzej Njegoša u Bilardi. Također administrira Njegošev mauzolej na Lovćenu i Njegoševo mjesto rodjenja u selu Njeguški.
Za ljubitelje umijeća, Muzej umijeća je vrhunac. Osnovan 1950. sa početnom kolekcijom od 240 radova, narast je na preko četiri hiljada komada organizovanih u nekoliko pokolekcija: ikone, crnogorske lijepe umijeće, jugoslavenske lijepe umijeće, strane umjetnike, reprodukcije srednjovjekovnih fresaka, i nekoliko naslijeđenih kolekcija. Najznačajnije jedinstveno djelo je ikona Naše Gospode od Filermosa, dragocjena ikona od devetog vjeka tradicionalno vjeruje da je naslikana od Svetog Luke evanđelista. Kolekcija ikona, iako mala, uključuje radove koji obuhvataju stoljeće pravoslavne vjerske umijeće.
Etnografski muzej, smješten u bivšoj srpskoj ambasadi, pokazuje tradicionalnu crnogorsku nošnju, kućne stavke, alate, i muzičke instrumente -- nudeći prozor u ruralni život u planinami koje su okružile i održavale Cetnje za stoljeće.
Kombinovana karta pokrivajući svih pet muzeja je dostupna i štedi novac u poređenju sa kupovanjem odvojenih ulaznica. Planirajte najmanje pola dana ako namjeravate posjetiti više od dva od mjesta.
Nacionalni park Lovćen i Njegošev mauzolej
Niti jedan posjeta Cetnju nije kompletan bez uspinjanja na Lovćen. Nacionalni park počinje gotovo odmah izvan varoši, i put do vrha vijuga kroz guste bukove i borove šume sa sve dramatičnijim pogledima na svakom zavoju.
Središte od Lovćena je Njegošev mauzolej, smješten na 1.657 metara na Jezerskom vrhu, drugi po visini vrh planine. Za dostig do njega, morate penjati 461 stepenicu kroz tunel isklesan u stijenu -- prolaz koji se diže 60 metara kroz planinu prije nego što se pojavi na platformi vrha. Penjanje je stabilno ali upravljivo za bilo koga u razumnoj zdravstvenoj kondiciji; odite svoje vrijeme i pauzira da uhvatite dah.
Mauzolej sam je radnja hrvatskog skulptora Ivana Meštrovića. Unutar, ispod zlatnog mozaičnog plafona sačinjenog od 200.000 pločica, sjedi 28-tonska granitna statua Njegoša sa orlom na njegovoj ruci i otvorenom knjigom u njegovoj krili. Kripta ispod je obložena zelenim mramora. To je spomenik izvanredne moći, podudarajući se s veličinom planine samé.
Ali to je pogled koji većina posjetilaca pamti. Na čistom danu, možete vidjeti Jadransko more, Zaljev od Kotora, jezero Skadarsko, planine od Durmitora na sjeveru, i na najljepšim danima, obale Albanije i čak Italije preko vode. Postoji nekoliko preglednih mjesta u Evropi koja nudi takav raspon pejzaža u jednoj panorami.
Iza mauzoleја, Nacionalni park Lovćen nudi planinarske staze od različitih teškoće. Ivanova korita, rekreacijski centar parka, sjedi na nižoj elevaciji i služi kao baza za nekoliko ruta. Možete hodati od Ivanovog korita do mauzoleја u približno 1.5 do 2 sata -- umjereno do težak turing koji pokriva oko 9 kilometara sa preko 400 metara elevacionog dobitka. Prostor oko Ivanovog korita ima i piknik mogućnosti, restoran, i mali centar posjetilaca sa kartama staza.
Naknada ulaza nacionalnog parka je odvojena od ulaska u mauzolej.
Gdje jesti u Cetnju
Cetnje nije kulinarna odredišta onakva kakva je obala, i to je upravo njena privlačnost. Restorani ovdje služe crnogorsku hranu za lokalne ljude, a ne turističke menije sa fotografijama. Obroke su tendencija biti veliki, cijene su niže nego na obali, i kuhanje je iskreno.
Restoran Kole je istaknuta. Smještena nekoliko stotina metara od Palačnog trga, ona zauzima privlačnu zgradu sa toplim enterijera i služi ono što mnogi lokalni stanovnici smatraju najboljom hranom u varoši. Meni sadrži Njeguški pršut (suhomesnato jare od sela Njeguški, upravo gore po putu), dimljeno meso, jare pripremljen nekoliko načina -- kuvano, pečeno, ili kuvano u mlijeku -- i svjež šaran od jezera Skadarskog pripremljeno na vulkanskom lakim kamenji. Koset (dimljeno goveđe jare) je odličan. Međunarodni izbori postoje na meniju ali držite se crnogorskih jela. Otvoren svakodnevno od ranog jutra do kasnog večeri.
Izvan Koleta, nekoliko kafana i malih restorana oko glavnog trga služe pouzdan pečeno meso, salate, i tradicionalne čorbe. Cetnje je također dobar mjesto da pokušate cicvara (bogata kukuruzna i sirna jela) i kačamak (sličnu pripremu), obje planinske osnove koje niste često vidjeće na obalnim menijima. Lokalne pekare prodaju burek i ostale pekare za brze, jeftine obroce.
Kafanska kultura je snažna u Cetnju. Sjedeći u jednoj od kafea na glavnom bulvaru sa jačom domaćom kafi, gledajući nebrzinu ritam varoši, je sami po sebi vrijedan iskustvo.
Jednodnevni izleti iz Cetnja
Cetnjeno srednjenjesku položaja između obale i unutrašnjosti čini je odličnom bazom za jednodnevne izlete u nekoliko smjerova.
Lovćenski vrh (30 minuta automobilom): Put od Cetnja do parkiranja za Njegošev mauzolej traje otprilike 30 minuta. Kombinirajte posjetu mauzoleju sa zaustavkom u selu Njeguški, rodnom mjestu Njegoša i domu Crnogorske najpoznatije pršuta i sira. Nekoliko porodičnih proizvođača nudi ocjene.
Kotor preko Zmijolika (45-60 minuta): Stari P1 put od Cetnja do Kotora je jedan od najspektakularnijih vozenja u Evropi -- 25 šiljastih zavoja preko 8.3 kilometara, padajući više od 400 metara od Lovćenske platforme do Zaljeva od Kotora. Pogled odozgo su dah zatajujuće. Vozite rano da izbjegnete turingske autobuse na uskoj cesti.
Podgorica (30 minuta): Moderan glavni grad je ravan, lak put od Cetnja. Iako Podgorica nije Crnogorski najsvjetliji grad, ima dobre restorane, most Milenijum, Katedralu Vaskrsenja, i služi kao transportni čvor za dalje putovanje.
Jezero Skadarsko (45 minuta): Južnoevropsko najveće jezero leži između Crne Gore i Albanije. Brodski izleti od Virpazara ističu jezero ostrvo, manastire, i ptičje staništa -- uključujući jedne od Evrope posljednje pelikana kolonije.
Gdje ostati
Smještanje u Cetnju je ograničeno u poređenju sa obalom, ali ono što postoji je iskreno i jeftino.
Grand Hotel je najuspostavljenija opcija -- tri-zvjezdica svojstvo u centru varoši sa čistim sobama, unutarnji bazen, sauna, slobodan doručak, i na mjestu restoran. Ono je obuhvaćeno hoda od svakog glavnog videnja. Sobe počinju od oko 70-80 eura po noći, čineći je značajno jeftinijom od usporedivih hotela na obali. Slobodan parking je dostupan.
Izvan Grand Hotela, broj rastuće mali guesthouses, apartmane, i privatne sobe su dostupne kroz platforme knjiženja. Ove tendencije biti porodičnih управљено, skromno namještene, i vrlo pristupačan -- sa vrstom topline gostoprimstva da samo non-turističkim mjestima mogu upravljati.
Za one sa automobilom, biti u Cetnju i voziti na obalu za jednodnevne izlete je pristupačan budžet alternativa da se booking smještanja u Kotoru ili Budvi tokom pik sezone.
Kako doći do Cetnja
Od Podgorice: Vožnja od Podgorice do Cetnja traje otprilike 30 minuta na ravnom dva-reda ceste. Redovan autobusni servis povezuje dva grada tokom dana, sa putovanjem koji traje oko 40 minuta.
Od Kotora preko Lovćenskog zmijolika: Ovo je dramatična ruta -- 25 šiljastih zavoja alpinizma od zaljeva do platforme Lovćena, zatim nastavljajući do Cetnja. Dopustite 45 minuta do sat. Cesta je asfaltirana ali uska; vozite pažljivo oko autobusa. Nije preporučeno u lošim vremenske prilike.
Od Budve: Oko 30 do 40 minuta preko Podgorice, ili malo duže preko scenskog planinskog puta.
Autobusom: Redovan usluge voziti od Podgorice, Budve, i Kotora. Raspored su ograničeni, tako da provjerite vremenske odlaska unaprijed. Nema voza servis do Cetnja.
Od zračne luke Tivat: Otprilike 50 minuta automobilom. Podgoričko aerodroma je oko 45 minuta dalje.
Praktični savjeti za posjetu Cetnju
Kombinirajte Cetnje sa Lovćenom. Najnagrađujući način iskustva oba je probititi noć u Cetnju, posjetiti grad muzeje i manastir u popodnevu, zatim voziti do Njegoševa mauzoleја sljedeće jutro kada je zrak čist i pogled su najbolji.
Manastirski dress code. Pokrivite ramena i koljena. Žene trebalo donijete maramiću i dugu suknju ili omotač. Manastir je rad religijski lokaliteta, a dress zahtjeve su ozbiljno uzeta.
Muzejske ulaznice. Kombinovana ulaznica pokrivajući svih pet odsjeka od Nacionalnog muzeja Crne Gore je najjednostavnija opcija ako plavirate posjetiti više od dva mjesta. Pojedine ulaznice su također dostupne na svakoj lokaciji.
Cetnje je tiho nego obala. To je poenta. Dodjite ovdje za istoriju, kulturu, i mogućnost vidjeti stranu Crne Gore da većina turista u potpunosti propuste. Varoš se kreće vlastitim ritmom -- radnje mogu zatvoriti za duge rutine, i sve ne radi na strogom rasporedu.
Vrijeme. Na oko 670 metara elevacije, Cetnje prima znatno više kiše nego obala. Čak i u ljeto, donijete laku jaknu za hladne jutre. U zimskom, snijeg je čest i put do Lovćena može biti zatvoren od novembra do marta.
Kulturna značajnost. Crnogorci gledaju Cetnje sa poštovanjem koja je teško pretjerati. Ovo je gdje je njihov narod roden, gdje je njihova literatura štampana, gdje je njihova crkva ima svoj sjedište, i gdje je njihova nezavisnost branjena. Pristupite varoši i njenim spomenicima sa poštovanjem da ova istorija zaslužuje.
Vrijeme potrebno. Fokusirani posjeta do glavnih lokacija mogu biti završena u pola dana. Ali da vidite muzeje pravilno, posjetite manastir, i napravite putovanje gore do Lovćena, plan za cijelo dan ili -- bolje -- noću ostati. Dvije noći dopustiti je iskustvo sa ritmom bez žurbe, sa vremenom za jednodnevni izlet do Kotora ili jezera Skadarskog.
Jezik. Engleski je manje govoren ovdje nego na obali, ali mlađi stanovnici i muzejski osoblje generalno dobro upravljaju. Nekoliko riječi od Crnogorskog -- dobar dan (dobar dan), hvala (hvala), molim (molim) -- ide daleko.
Cetnje neće vas ošamutiti sa plaža ili nočnog života. Biće nešto bolje: ona će vam pokazati istoriju, vjeru, i tvrdoglavost nezavisnost koja je Crnu Goru bilo ono što je. Za putničke koji žele razumijevati ova zemlja radije nego jednostavno posjetiti to, nema boljeg mjesta za početak.
