Pljevlja se nalaze na sjeveru zemlje, na trojnoj granici Crne Gore, Srbije i Bosne, u plodnim dolinama rijeka Ćehotine i Breznice. Pogledajmo historiju ovoga grada koji je naseljen od davnina. Posjetimo Husein-pašinu džamiju sa najvišim minaretom u oblasti i manastir Svete Trojice - nekadašnji centar Prepisivačke škole. Pljevlja, grad na dalekom sjeveru Crne Gore, mogu se dostići iz više pravaca. Iz Srbije preko Prijepolja, iz Bosne preko Rudog i Čajniča, i iz same Crne Gore - iz Bijelog Polja i Žabljaka. Pljevlja se dakle nalaze na trojnoj granici, u plodnim i lijepim dolinama rijeka Ćehotine i Breznice.

Na mjestu današnjeg grada, i u njegovoj okolini, čovjek je živio od pradavnine. Arheološko nalazište u kanjonu rijeke Ćehotine svjedoči o kulturi srednjeg paleolita. Obližnje selo Komini bilo je važno rimsko trgovačko središte u 2. vijeku. Srednjovjekovno naselje, nazvano Breznica, razvija se na raskršću karavanskih putova od Primorja ka unutrašnjosti. Breznica se razvija u sklopu države Hercega Stjepana, i prvi put je spomenuta pod imenom Pljevlja 1430. godine. Turci su zauzeli grad 1462. godine, nastavili trgovačku tradiciju, razvijali je, i premjestili upravni centar Hercegovačkog sandžaka (glavni administrativni centar) ovamo 1576. godine.

Pošto su gotovo sve kuće bile od drveta, često su gorjele. Veliki požar je 1818. godine potpuno uništio grad. Zato su Turci premjestili upravu u Mostar (Hercegovina). Tokom austro-ugarske vladavine (od 1878. godine), Pljevlja su postala vojna utvrda na granici. Crnogorci su oslobodili grad 1912. godine. U znamenitoj Bici kod Pljevalja (1941), Italijani su desetkovali mlade partizane - antifašiste. Spomenik visok 40 metara podignut na obližnjoj koti Stražici svjedoči o tom događaju.

Nakon Drugog svjetskog rata, Pljevlja su postala važan industrijski i rudarski centar Crne Gore, i doživjela su neizbježne promjene. Pljevaljski rudnik snabdijeva ugljem Termoelektranu, koja proizvodi polovinu ukupne električne energije u zemlji. Visoki dimnjaci dominiraju panoramom i kvare ekološku sliku ovdje. Nije ostalo mnogo toga što se može vidjeti od bogate historije, čak ni od starog dijela grada, čija se orijentalna arhitektura tek nazire. Ipak, centrom suvereno dominira Husein-pašina džamija, vjerovatno najljepše muslimansko mjesto bogosluženja i vjerski spomenik u Crnoj Gori.

Turski putopisac Evlija Čelebija pisao je o džamiji kao o vrhuncu orijentalne arhitekture u 17. vijeku. Sagradio ju je u drugoj polovini 16. vijeka vezir Husein-paša. Spekulira se da je arhitekta bio čuveni Hajrudin, tvorac Mostarskog mosta. Džamija je kvadratnog oblika sa tri ukrasne kupole na stupovima natkrivenog trijema. Međutim, minaret od 42 metra je ono što vas ostavlja bez daha, jer je najviši na području bivše Jugoslavije! Početkom 20. vijeka, na kraju groblja pored džamije, izgrađena je i visoka kamena sahat-kula. Unutrašnjost Husein-pašine džamije ukrašena je geometrijskim i cvjetnim šarama, a centralna kupola i mihrabska niša posebno su lijepo ukrašene. Dominiraju čiste crvene, plava i zlatna boja.

Samo kilometar i po od centra Pljevalja nalazi se manastir Svete Trojice iz 12. vijeka. Izolovan od vanjskog svijeta, skriven u šumi s jedne strane i stijenama s druge, manastir je tokom vremena proširivan. Godine 1592. sagrađen je narteks sa kupolom. Konačan oblik dobit će u 19. vijeku kada su izgrađene monaške ćelije. Manastir je poznat po mnogo čemu, prije svega po svojoj prepisivačkoj školi, kao i po jednoj od najbogatijih zbirki dragocjenih rukopisnih knjiga. Prepisivačka škola radila je 150 godina.

Manastirska crkva oslikana je izuzetnim freskama. Freske s kraja 16. vijeka prikazuju Hristovu muku i 10 vladara dinastije Nemanjića. One su djelo monaha Strahinje. Bogata manastirska riznica sadrži, između ostalog, izuzetno dragocjene ikone iz 16. vijeka sa prikazima Sv. Stefana i Tri jerarha, djelo Andrije Raičevića, dio odjeće Sv. Save i mnogo drugog dragocjenog.

U centru Pljevalja nalaze se Zavičajni muzej i Gradska biblioteka. U muzeju možete vidjeti veoma dragocjenu staklenu vazu iz rimskog perioda, jednu od samo nekoliko sačuvanih na svijetu. Pored Gradskog parka nalazi se izletište Vodice, privlačno zbog nekoliko manjih kaskadnih jezera, koja se pune vodom maloga potoka. Kada krenete iz grada ispod planine Ljubišnje prema (još uvijek planinskom!) Žabljaku (vidi to, Crna Gora), pažnju putnika privlači most preko Đurđevića Tare, izuzetno djelo moderne arhitekture. Vitki most premošćuje najdublji kanjon u Evropi, sa prosječnom dubinom od oko 1100 metara.