Dvije stilizovane rezbarene ribe zauvijek spojene, čiji su repovi okrenuti jedan prema drugom, koje se danas mogu vidjeti na mnogim suvenirima, isključivi su simbol grada Budve. Iza ovog simbola krije se drevna legenda o osnivanju grada. Legenda kaže da je Budvu osnovao Kadmo, jedan od trojice sinova feničanskog kralja Agenora. Pošto nije uspio vratiti svoju odbjeglu sestru Europu, koju je oteo Zeus, u dom svoga oca, Kadmo je vani osnovao grad Tebu. Iz Tebe je sa svojom suprugom Harmonijom došao u ove krajeve i osnovao Budvu (Butua, Budoe). Bojeći se drevne kletve da se ne pretvori u zmaja, Kadmo se zajedno s Harmonijom baca u more. Pretvoreni u dvije ribe, oni i danas opstaju u turističkom predanju. Budva je najstariji kontinuirano naseljen grad na Jadranskom moru, koji svake godine privlači sve veći broj turista. Budva se prvi put spominje u 4. vijeku prije nove ere.

Nekada je na mjestu Starog grada bilo poluostrvo. Vremenom se to poluostrvo potpuno spojilo s kopnom. Kamene kuće i crkve, kao i uske ulice i mali zeleni vrtovi okruženi bedemima sa svih strana - čine Budvu tipičnim srednjovjekovnim primorskim gradom. Pruža pogled na plavo otvoreno more, kilometre plaža i obližnje ostrvo Sveti Nikola, najveće ostrvo na crnogorskoj obali. Poluostrvo Sveti Stefan jedinstveno je u svijetu kao luksuzni grad-hotel i neodvojivo je od slike Budve, kojoj pripada i čini dio njenog ambijenta. Budva ima mnogo različitih atrakcija koje vrijedi posjetiti, pa vam osim njenih lijepih pješčanih plaža koje možete sami odabrati, predlažemo i nekoliko kulturnih znamenitosti koje ne smijete propustiti.

1. Crkva Svete Trojice Bilo da ste planirali ili niste da je posjetite, velike su šanse da ćete se zateći na najvećem trgu u Budvi, ispred hrama posvećenog Svetoj Trojici. To je jedno od mjesta koja se najčešće pojavljuju kada na internetu tražite informacije o Budvi, i to s dobrim razlogom. Prije svega, crkva se nalazi u samom centru grada, okružena restoranima, kafanama, barovima, suvenirnicama, buticima i prodavnicama. Trg na kojem se crkva nalazi izuzetno je posjećen od strane domaćih i stranih posjetilaca, ali to nije uvijek bilo tako. Nakon propasti Mletačke republike 1797. i dolaska Austrije, zahvaljujući zalaganju crnogorskog vladike Petra I i na zahtjev pravoslavnih građana Budve, 1798. je započeta gradnja crkve posvećene Svetoj Trojici. Crkva je izgrađena po uzoru na crkvu Uspenja Presvete Bogorodice manastira. Izgrađena je od tesanog bijelog i crvenkastog kamena raspoređenog u pojaseve, a unutrašnjost je ukrašena ikonostasom velike umjetničke vrijednosti iz 1833. godine, koji je izradio grčki slikar s ostrva Milos, Naum Zetiri. Hram je ukrašen zvonikom "na konjski rep" s tri zvona, dok je prostor oko crkve lijepo popločan i tu se nalazi grob poznatog crnogorskog pisca i političara Stefana Mitrova Ljubiše, rođenog u Budvi.

2. Veliko zvono Starog grada Zvono prati priča o snimanju jednog od najpopularnijih filmova iz šezdesetih godina. Naime, riječ je o filmu "Dugi brodovi" autora Fransa G. Bengtsona, u režiji Džeka Kardifa, koji je sniman na lokacijama u Budvi, Petrovcu i Ulcinju. Budžet filma je u to vrijeme bio nevjerovatnih 16 miliona dolara, a u Crnoj Gori su boravili najčuveniji glumci tog vremena: Ričard Vidmark, Sidni Poatje, Res Tamblin, kao i jedna od najljepših jugoslovenskih žena, Beba Lončar. Radnja filma vrti se oko dvojice braće Vikinga koji kradu brod skandinavskog kralja i kreću u potragu za dragocjenim, velikim zvonom poznatim kao "majka glasova", a kasnije se zaplet razvija u sukob između Maura i Vikinga oko tog istog zlatnog zvona. Film je donio historijske promjene u Budvi. Poznata plaža Ričardov Vrh, ranije poznata kao Brijeg od Budve, dobila je ime zahvaljujući glavnom glumcu filma, Ričardu Vidmarku. Za potrebe filma i na zahtjev glumca, ispred hotela Avala izgrađen je drveni mol koji se pružao pedeset metara u more s betonskom platformom i vrhom na samom kraju, koji je po Vidmarku nazvan "Ričardov Vrh". Na taj način je i cijela pješčana plaža, koja se proteže od samih zidina Starog grada do dijela ispred hotela Avala, dobila isto ime. Veliko zvono iz filma sada zauzima počasno mjesto na trgu ispred ulaza u Stari grad. Iako je napravljeno od plastike, zvono sa svom drvenom konstrukcijom iz filma kupila je porodica Marović, zatim porodica Deleće, dok Nikola Palunko postaje vlasnik zvona. Veliko zvono, rekvizit iz poznatog filma, danas predstavlja zanimljivu atrakciju i okuplja velik broj turista i prolaznika na putu do Starog grada Budve.

3. Gradski muzej Gradski muzej osnovan je 1962. godine, nakon otkrića drevnih nekropola (helenske i rimske) pronađenih 1957-1958. u blizini Starog grada. Tokom tog razdoblja zbirka arheoloških predmeta bila je izložena u neprilagođenim prostorijama koje nisu zadovoljavale muzejske standarde. Tek kasnije, nakon zemljotresa 1979, kada su otkrivene hiljade muzejskih predmeta iz budvanske nekropole, formirana je koncepcija muzeja u odgovarajućem prostoru. Moderni muzejski objekt otvoren je 2003. godine, u centru Starog grada, i od izuzetne je važnosti za Budvu, Crnu Goru i šire. Izložbeni prostor obuhvata preko 400 m2, gdje je na četiri nivoa prikazana historija grada Budve koja traje više od 2500 godina. Vremenski period počinje s prvim stanovnicima ilirskog plemena, preko Grka, Rimljana i kulture slovenskih plemena do nedavne historije, kada su u Budvi živjeli bogati trgovci, zanatlije, mornari i ribari. Godine 2005. budvanski Gradski muzej primio je nagradu "Zelena jabuka" u Londonu za očuvanje i razvoj autentičnih arhitektonskih i drugih kulturnih i historijskih vrijednosti.

4. Citadela Najmonumentalnija srednjovjekovna građevina unutar budvanskih gradskih zidina jeste tvrđava Citadela. Kompleks se odlikuje time što je potpuno autonoman i predstavlja jednu od najvažnijih fortifikacija srednjeg vijeka na crnogorskoj obali. Unutar kompleksa nalaze se bedemi, ostaci srednjovjekovne crkve Svete Marije, kapije, nekoliko platoa i građevine nekadašnje kasarne. Unutar Citadele nalazi se i pomorski muzej s jednom od najvrjednijih zbirki knjiga i karata posvećenih Balkanu, koja je u privatnom vlasništvu. Među eksponatima se izdvaja znatan broj jedinstvenih knjiga i vrlo rijetkih primjeraka ručno bojenih historijskih karata. Na prvom katu, u Citadeli, nalazi se restoran u kojem možete uživati u vrhunskim kulinarskim specijalitetima i odličnoj usluzi u intimnoj atmosferi. S terase ovog restorana, na istočnoj kuli, pruža se fantastičan pogled na ostrvo Sveti Nikola i otvoreno Jadransko more. U jugozapadnom dijelu kompleksa nalazi se i vidikovac s kojeg se pruža jedan od najljepših pogleda na čitavu Budvu, a s druge strane na budvanske plaže.

5. Jezgro Starog grada Uzbudljivo je šetati kroz uske prolaze popločane starim kamenom u centru Budve i zamišljati kako su ljudi ovdje živjeli kroz vijekove. Bićete oduševljeni dok šetate ulicama Starog grada, kamenim zidinama s kulama i utvrđenim gradskim vratima. Poželjećete da napravite što više fotografija Starog grada koji otkriva ostatke mletačke vlasti, dok arheološki dokazi pokazuju tragove ilirskih, starogrčkih i rimskih fortifikacija. Gradske zidine pružaju pogled na more i ostrvo Svetog Nikole. U južnom dijelu bedemi se šire i formiraju Citadelu, koja je bila velika fortifikacija, a sada je prostor za kulturne događaje. Zato neka budvanski Stari grad bude dio vašeg plana tokom posjete ovom šarmantnom gradu.

6. Tradicionalni desert rustula U jednoj od ulica Starog grada Budve nalazi se zanatska radnja koja služi tradicionalne slatke poslastice. Jedno od mnogih jela u Crnoj Gori jesu rustule - ukusne pogačice koje se mogu poslužiti sa slatkim ili slanim prelivima. Rustula je drevna mediteranska poslastica koja se priprema duž cijelog Jadrana. Bio bi grijeh posjetiti obalu Crne Gore a da je ne probate. Budvani, odnosno Paštrovci, tvrde da je njihova verzija rustule najbolja. Sve što treba je da je probate i sami procijenite sviđa li vam se ova tradicionalna poslastica.

7. Mogrenska tvrđava Na padini brda Spas, koje se nalazi iznad čuvene Mogrenske plaže u Budvi, smještena je Mogrenska tvrđava. Ovaj dio Budve čine zelene šumovite površine i vidikovac s panoramskim pogledom na okolne planinske vrhove i beskrajno more. Lijep pogled odozgo stavlja stvari u drugačiju perspektivu i nudi bolji način da sagledate gdje se zaista nalazite. Smješteno između planina, brdo Spas, na kojem se nalazi tvrđava, zaštićen je prirodan spomenik III kategorije. Dok ste na vrhu, možete istražiti floru i faunu ovog područja, kao i fortifikaciju Mogrensku tvrđavu. Samo budite oprezni, ljeti možete naići na zmiju, jer je u ostatku godine to njihovo stanište. Tvrđava je izgrađena 1860. godine i bila je nekadašnja kasarna i vojno utvrđenje austrougarske vojske. U okruženju ima nekoliko platoa i vidikovaca s kojih možete uživati u fantastičnom pogledu, a koji su odlična mjesta za fotografiju i meditaciju.

8. Crkva Svetog Ivana Na najvećem trgu u Starom gradu Budve, iznad zidina i krovova, diže se zvonik visok 36 m, izgrađen 1867. godine, koji pripada Katoličkoj crkvi Svetog Ivana, a koju je projektovao arhitekta Lukcini iz Tirola. U neposrednoj blizini nalaze se i druge crkve Starog grada: Santa Marija u Puntu, Sveti Sava Osvećeni, Sveta Trojica, kao i ostaci ranohrišćanske bazilike iz petog vijeka i ostaci crkve Svete Marije u Citadeli. Crkva Svetog Ivana smatra se jednom od najstarijih crkava na crnogorskoj obali. Prema nekim podacima, izgrađena je oko 1200. godine, i od tada je više puta rekonstruisana i dograđivana. Crkva je obnovljena nakon pogubnog zemljotresa 1667. godine. Smatra se da je zadržala svoj nepromijenjeni izgled iz 17. vijeka. Unutrašnjost crkve ukrašena je ikonom Djevice s Hristom, odnosno Gospe u Puntu, koja je izrađena od drveta i jedna je od najstarijih ikona u ovoj regiji. Kao najveća svetinja Starog grada, ova ikona je poznata i kao "Naša Gospa od Budve". Smatra se da je nastala u 12. vijeku, a u ovu crkvu je donesena u vrijeme dolaska Napoleonove vojske 1807. godine. Biskupska palata, koja se nalazi na južnoj strani i gleda na Citadelu, bila je sjedište budvanske biskupije do 1828. godine, do njenog ukidanja. Veliki mozaik na staklu, s likom Svetog Ivana Krstitelja, hrvatskog slikara Ive Dulčića, nalazi se iza glavnog oltara u crkvi.

9. Podmainski manastir Ako tražite atrakcije izvan centra grada, zašto ne biste istražili Podmainski manastir, smješten na blagoj padini iznad Budvanskog polja, oko 2 km sjeverno od Starog grada? Drugi naziv za manastir je Podostrog, i to je lijepo mjesto za istraživanje manjeg hrama Uspenja Presvete Bogorodice iz 15. vijeka, zadužbine Crnojevića, te crkve Svete Petke iz 1747. godine, zadužbine mitropolita Save Petrovića. Ova crkva je bila vojno utvrđenje u vrijeme Austrije, a zatim ju je kupio Papa Filip Tanović. Konak je dugo vremena, do 1953. godine, bio privatno vlasništvo porodice Tanović. Nakon što je 1953. nacionalizovan, hram je renoviran 1995. godine. Izgrađeni su novi smještaji i drugi objekti, tako da se danas u manastiru organizuju crkveni i kulturni događaji. U prošlosti je manastir bio mjesto okupljanja plemena Maine. Vladika Petar II Petrović Njegoš često je provodio vrijeme u ovom manastiru. Burna historija čini ovo mjesto privlačnim za posjetioce fascinirane porijeklom, kulturom i historijom ovog kraja.