Od praistorijskog do antičkog perioda – region Boke, Herceg Novi, Crna Gora Da bi se cijenila umjetnička kultura Crne Gore, ne može se pozivati samo na nekoliko poznatih spomenika, već treba uzeti u obzir sva umjetnička djela ovog regiona i okolnosti u kojima su nastala i kasnije otkrivena, kako bi se zaista shvatila priča ovog mjesta. Ponekad je takođe važno razmotriti alegorijsku dokumentaciju koju su preferirali stari Grci kada govorimo o umjetnosti ovog malog regiona. Crna Gora je mala zemlja, ali ovo mjesto ima „stare kosti” i jedan je od najstarijih regiona poznatih ranim civilizacijama. Ako se razmišlja o njenoj istoriji, veoma je teško definisati crnogorsku geografiju u različitim istorijskim periodima budući da je ovaj veoma mali region bio od interesa za mnoge imperijalističke sile kroz vjekove. Između mnogih ratova, Crnu Goru su pogađale prirodne katastrofe. Kao i u susjednoj Grčkoj, zemljotresi povremeno uništavaju mnoge istorijski značajne objekte koje je čovjek izgradio, ali ipak ima mnogo onih koji zaslužuju da budu spomenuti. Na primjer, lokalitet Malo Rose, koji datira od 6. do 10. vijeka, predstavlja početak hrišćanstva. Iz crkve Sv. Tome u selu Kuti i crkve u selu Sušćepan sačuvana je kamena dekorativna plastika, od 9. do 11. vijeka, i kamena oltarska pregrada – parapetna ploča. Najveći dio crnogorskog tla čine kraške formacije, ali je takođe bogato bijelim mermerom, naročito u blizini mjesta antičke Come. Ovdje se nalazi drugi rimski municipijum, koji je pokazao posvećenost i umjetnički duh ljudi koji su ovdje živjeli, budući da zrno crnogorskog mermera nije fino i kompaktno te je bilo veoma teško raditi s njim zbog njegove tvrdoće, daleko veće od one pentelskog ili kararskog mermera koji su donekle mekan i pristupačniji materijal. Vjekovima se Crna Gora smatrala mjestom kojem nedostaje materijalnog i modernog bogatstva, nepristupačnim za putnike, s krševitim terenom i veoma sirovom i netaknutom divljom ljepotom. Njena jednostavnost datira iz davnih vremena i očuvana je generacijama i vjekovima. Svjedočanstvo tome su čisti oblici nekoliko djela (koja ljudi sjevernih sela još uvijek koriste) poput antičke čaše s drškom i visokim cilindričnim vratom od pečene gline, ukrašene širokim trakama i orijentacijom, izloženim u muzeju. Ovo me podsjetilo na kredenac moje bake pun veoma starog posuđa od pečene gline. Međutim, ovo konkretno umjetničko djelo pronađeno u muzeju datira iz 2100–1900. godine prije nove ere. Pored toga, dvije zdjele, koje su otkrivene u regionu, imaju male čestice metala, što nas već uvodi u sljedeći period – rane faze antičkog doba. Predmeti poput malih metalnih oštrih harpuna i polomljenih kopalja vide se na prašnjavim policama ovog malenog muzeja, a ispod njih stoje mali izblijedjeli ćirilični natpisi. Sama azbuka je drevna, i iako se latinica uobičajeno koristi ovdje, škole uče ćirilicu kao drugo pismo da bi podstakle nove generacije da ostanu vjerne svojim drevnim korijenima. U Crnoj Gori, neolitsko doba, sa sve svoje tri faze poput donje, srednje i gornje faze, predstavljeno je keramičkim artefaktima korišćenim u svakodnevnom životu. Međutim, mnogo je više tragova eneolitskih kultura nego neolitskih, što otežava procjenu stila i umjetničkih tendencija. Neki naučnici smatraju da ukrasi na eneolitskim zdjelama predstavljaju neku vrstu praistorijskog sistema znakova koji je služio za identifikaciju određenih plemena, od kojih je svako imalo svoju grupu simbola. S druge strane, neki smatraju da ovi ukrasi čine dio figurativnog i estetskog jezika. Jedna od najvažnijih činjenica jeste da se, uprkos maloj veličini naše zemlje, ne smije zaboraviti pomenuti ogromna raznolikost folklornih tradicija. Etnološko proučavanje plesa, ručnog rada, dekorativne umjetnosti, nošnji, nakita, gravura, boja na dezenima terakota zdjela i lokalne narodne umjetnosti gotovo svakog grada objašnjava veliki talas migracije sa sjeverne obale Crnog mora (indoevropska migracija) koji je imao ogroman uticaj na ovo područje. Iako su naučni dokazi mnogih migracija očigledni, naučnici nisu u stanju da identifikuju jedinstvenu eneolitsku „rasu” u Crnoj Gori. Na osnovu raznih činjenica i dokaza pronađenih u regionu, postojalo je nekoliko rasa. Zbog toga istoričari još uvijek nazivaju crnogorski eneolitski narod opštim imenom „Indoevropljani”. S tim u sredini, molimo pogledajte sljedeća umjetnička djela koja su svjedočanstvo prvih tragova naseljavanja ljudskih zajednica: Jedno od tih naselja otkriveno je u pećini Vranjaj, pod vrhom Radostak kraj Herceg-Novog. Datiraju iz neolitskog perioda (5000–4000. godine prije nove ere). Intenzivnije naseljavanje nastalo je u eneolitu (2000–1700. godine prije nove ere) i takođe tokom bronzanog doba. Pehar iz bronzanog doba s ornamentom iz pećine Vranjaj. Tokom bronzanog i gvozdenog doba, sahranjivanje pod tumulima bilo je intenzivno – Glogovik, Vranjaj i Djevojačke Grede. Godine 1953, dom Mirka Komnenović pretvoren je u Narodni muzej Herceg-Novog. Riječ je o prelijepoj građevini projektovanoj u kasnobaroknom stilu, a izgrađena je krajem 18. vijeka. Pseudobarokna proširenja i dograđeni dodaci izmijenili su prvobitni izgled muzeja, čineći ga veličanstvenim. Imena urezana / ugravirana bajonetima ruskih vojnika, iz 1807. godine tokom rata s Napoleonom, ukrašavaju autentična vrata u prizemlju. Kasnije je ova zgrada dobila zvanični naziv Zavičajni muzej Herceg Novi. Djelimične restauracije muzeja izvršene su 1979, 1994, 1996. i 2001. godine. Ispred Zavičajnog muzeja nalazi se zadivljujuća mediteranska i suptropska botanička bašta, sa više od stotinu odabranih biljaka, koje ukrašavaju parkovski prostor od 1000 kvadratnih metara. Mnoge veoma egzotične i ekstravagantno jedinstvene biljke pronašle su svoj prostor ovdje, u ovoj prelijepoj bašti. Mnoge vrste palmi, agava, kaktusa, aloja i mnoge druge biljke rastu u veoma neobičnim oblicima i bojama. Tokom sezone cvjetanja, cvjetovi oplemenjuju ambijent. Ovdje možemo pronaći različite vrste puzavica poput pitospora, takođe primorske borove, mimoze, kamelije, magnolije i mirisno i ljekovito mediteransko bilje. Mirko Komnenović je svoj dom poklonio kao zadužbinu gradu Herceg-Novom. U svom testamentu i posljednjoj volji želio je da se ova zgrada koristi u obliku gradskog muzeja. Mirko Komnenović bio je aktivan tokom balkanskih ratova, radio je s propagandom i obavještajnim službama protiv Austro-Ugarske. Takođe je bio zatočenik kule Mamula tokom Prvog svjetskog rata. Izabran je za poslanika Boke Kotorske u Narodnoj skupštini Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca 1923. i 1925. godine. Takođe je obavljao funkciju predsjednika opštine Herceg-Novi 1930. godine. Postao je ministar socijalne politike i narodnog zdravlja 1935. godine. Odlikovan je mnogim ordenima. Ovo su samo neki od njih: Beli orao s mačevima, Sv. Save prvog i trećeg stepena; ruski: Sv. Vladimira 4. klase, Sv. Stanislava 5. klase, Sv. Ane 2. stepena; francuska Legija časti, i čehoslovački oficirski revolucionarni krst. Još jedna zanimljiva činjenica koja pokazuje koliko je ovaj čovjek zaista bio velik jeste njegova želja da se sva njegova zarada i prihodi poklone lokalnom sirotištu kako bi se pomoglo siročadi Herceg-Novog, bez obzira na njihovu vjeru ili etničku pripadnost. Ovaj muzej čuva istorijsku, arheološku, etnološku i ikonografsku kolekciju umjetnosti.