Meljine: Mirno primorsko utočište između Herceg Novog i Zelenike

Meljine — sveobuhvatni turistički vodič

Uvod

Meljine su malo primorsko naselje na južnoj obali spoljašnjeg dijela Bokokotorskog zaliva, između Herceg Novog na sjeverozapadu i Zelenike na jugoistoku. Administrativno pripadaju opštini Herceg Novi, imaju oko 1.000 stanovnika i funkcionišu kao mirna stambena četvrt s prepoznatljivim identitetom. Naselje je poznato prije svega po arhitekturi iz austrougarskog perioda, među kojom je i kompleks nekadašnje vojne bolnice, kao i po Lazaretu — istorijskoj karantinskoj stanici iz mletačkog doba, koja je jedan od najznačajnijih spomenika javnog zdravlja na Jadranu.

Meljine leže na blago povijenom potezu obale okrenutom prema jugu, pa sunce ovdje ostaje veći dio dana. Takav položaj i zaklon koji pruža zaliv daju naselju izuzetno blagu mikroklimu — i po crnogorskim primorskim mjerilima. Otuda i bujna mediteranska vegetacija: oleandri, bugenvilije, agrumi i visoki čempresi prate obalu i pune bašte stambenog dijela naselja. Palme ovdje uspijevaju tokom cijele godine, a u toplijim mjesecima vazduh miriše na ruzmarin i jasmin.

Posjetiocima Meljine nude privlačan spoj primorskog mira, blizine hercegnovskih znamenitosti do kojih se stiže pješke i šetališta uz more koje je jedno od najprijatnijih u zalivu. To je mjesto na kojem se lako uđe u ritam: jutarnja kafa na terasi, kupanje prije podne, popodnevni odmor i večernja šetnja uz obalu — sama suština mediteranskog ljetovanja, ali bez gužve.

Istorija i nasljeđe

Istorija Meljina tijesno je isprepletena sa smjenom sila koje su vjekovima držale Bokokotorski zaliv. Pod vlašću Mletačke Republike (1420–1797) naselje je imalo ključnu ulogu karantinske stanice. Brodovi koji su pristizali s istoka Mediterana morali su da se usidre nadomak obale, a posade i putnici da provedu vrijeme u izolaciji u Lazaretu prije nego što im se dozvoli ulazak u sam zaliv. Taj sistem, koliko god strog, bio je izuzetno djelotvoran u sprečavanju širenja kuge i drugih epidemija koje su opustošile druge jadranske luke.

Kada je, poslije kratkog Napoleonovog međuvremena, zaliv preuzela Austrougarska , Meljine su dobile novi strateški značaj. Austrijanci su u zaklonjenom položaju i čistom vazduhu naselja prepoznali idealne uslove za vojni sanatorijum, pa su sredinom 19. vijeka podigli veliki bolnički kompleks — niz elegantnih kamenih zdanja sa širokim verandama, visokim plafonima i prostranim baštama, osmišljenih da pomognu oporavak vojnika s povredama i oboljenjima disajnih puteva. Kompleks, koji je služio i kao oporavilište za pomorske oficire, postao je jedna od najvažnijih vojnomedicinskih ustanova na Jadranu.

Sanatorijum je nastavio da radi i u Kraljevini Jugoslaviji, a potom i u Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji, prerastajući u civilnu zdravstvenu ustanovu. Djelovi kompleksa i danas stoje, a njihova raskošna habzburška arhitektura daje Meljinama pomalo uvelu otmjenost koja odudara od skromnih stambenih zgrada oko njih. Nekoliko tih zdanja obnavlja se ili čeka obnovu, a o njihovoj budućoj namjeni se u mjestu raspravlja i planira.

Kako doći i kako se kretati

Meljine se nalaze na magistrali (M2), oko 2 km jugoistočno od centra Herceg Novog. Od aerodroma Tivatvožnja traje oko 25 minuta, obalnim putem kroz zaliv. Od aerodroma Dubrovnik u susjednoj Hrvatskoj računajte 40–50 minuta, uključujući i prelazak granice na Debelom Brijegu. Iz Podgoricese stiže za oko dva sata autoputem i kroz tunel Sozina, ili nešto duže ako izaberete stari put preko planina.

Redovne lokalne autobuske linije povezuju Meljine s Herceg Novim i primorskim naseljima prema Kotoru. Autobuska stanica je na magistrali, a ljeti autobusi saobraćaju otprilike na svakih 20–30 minuta. Taksi od Herceg Novog do Meljina košta oko 5–7 eura.

Po naselju se lako hoda, a šetalište uz more pruža se u oba pravca — prema Herceg Novom na sjeverozapadu i Zelenici na jugoistoku. To šetalište, koje mještani zovu jednostavno šetalište, idealno je za šetnju, trčanje ili vožnju bicikla i cijelim tokom prati pogled na zaliv. Do hercegnovskog Starog grada iz Meljina se stiže za ugodnih 20 minuta hoda uz more, kroz Savinu i pored čuvenog manastira. U suprotnom smjeru, do Zelenike se pješači oko 15 minuta, pa je cio potez od Herceg Novog do Zelenike lijepa i savladiva šetnja od 45 minuta uz obalu.

Šta vidjeti i šta raditi

1. Obiđite istorijski Lazaret

Meljinski Lazaret istorijski je značajan karantinski kompleks, podignut još u mletačko doba da bi se spriječilo širenje kuge i drugih bolesti s brodova koji su ulazili u zaliv. Sklop kamenih zgrada oko unutrašnjih dvorišta, nadomak mora, vjekovima je mijenjao namjenu, a danas služi raznim potrebama zajednice. Riječ je o važnom primjeru arhitekture javnog zdravlja — po zamisli srodnom čuvenom dubrovačkom Lazaretu — i podsjetniku na dugu pomorsku istoriju zaliva. Debeli kameni zidovi, lučni portali i unutrašnja dvorišta i fotogenični su i puni atmosfere, pa zaslužuju sat vremena obilaska.

2. Pogledajte kompleks austrougarskog sanatorijuma

Nekadašnja vojna bolnica i sanatorijum najimpozantnija su arhitektonska cjelina u Meljinama. Sklop velikih kamenih zgrada, građenih u odmjerenom, funkcionalnom stilu austrougarske institucionalne arhitekture, zauzima istaknuto mjesto uz obalu. Zgrade odlikuju visoki plafoni, široki hodnici i verande zamišljene tako da propuštaju što više vazduha i svjetlosti — načela terapijske arhitekture napredna za svoje vrijeme. Iako djelovi kompleksa nisu otvoreni za javnost, fasade i okolne bašte lijepo se vide sa šetališta i s puta iznad.

3. Prošetajte šetalištem uz more

Šetalište kroz Meljine oivičeno je mediteranskim borovima i cvijećem, a s klupa se pruža pogled preko zaliva na poluostrvo Luštica . Do Herceg Novog se pješači oko 20 minuta, kroz privlačne stambene djelove s njegovanim baštama. Večernja šetnja je ovdje mjesna tradicija i pridružiti se povorci porodica, parova i prijatelja koji o zalasku sunca šetaju uz obalu lijep je način da osjetite crnogorsku primorsku kulturu. Staza je ravna, dobro održavana i najvećim dijelom prohodna za dječja kolica i invalidska kolica.

4. Uživajte na plažama

Meljine imaju nekoliko malih plaža uz obalu, od betonskih platoa do šljunkovitih uvala. Voda je čista i mirna, ugrijana zahvaljujući zaklonjenom položaju zaliva. Za porodice su blagi ulasci u more idealni za najmlađe kupače. Ovdašnje plaže znatno su manje pretrpane od onih u centru Herceg Novog, naročito u jeku sezone. Plaža u Zelenici, na kratkoj šetnji prema jugoistoku, jedan je od dužih poteza u okolini, s mješavinom šljunka i betona i nekoliko plažnih barova koji rade ljeti.

5. Provozajte se biciklom obalnim putem

Relativno ravan obalni put kroz Meljine omiljen je među biciklistima. Iznajmite bicikl u Herceg Novom i krenite uz obalu prema Zelenici, Bijeloji dalje. Ruta je slikovita i uglavnom savladiva, ali put dijelite s automobilima — vozite oprezno i držite se mirnijih jutarnjih sati. Za zahtjevniju vožnju, produžite od Bijele prema tjesnacu Verige i Kamenarima, odakle trajekt prelazi u Lepetane, na tivatsku stranu zaliva.

6. Posjetite manastir Savina

Manastir Savina, jedan od najvažnijih srpskih pravoslavnih manastira na Jadranu, smješten je između Meljina i Herceg Novog, na kratkoj šetnji od naselja. U manastirskom kompleksu, usred lijepe šume vjekovnih čempresa i maslina, nalaze se Mala crkva Uspenja (iz 11. vijeka), Velika crkva Uspenja (podignuta u 18. vijeku) i dragocjena riznica s ikonama, rukopisima i bogoslužbenim predmetima iz više vjekova. Savina spaja istinsku duhovnu atmosferu, arhitektonsku ljepotu i istorijski značaj — i spada u obavezne posjete u hercegnovskom kraju.

7. Istražite Herceg Novi

Herceg Novi, „grad sunca i cvijeća”, udaljen je svega 20 minuta hoda od Meljina i nudi cio dan razgledanja. U Starom gradu niže se niz tvrđava iz osmanskog, mletačkog i austrougarskog perioda: Forte Mare čuva ulaz u luku, Kanli kula (Krvava kula) ljeti služi kao spektakularni ljetnji bioskop, a tvrđava Španjola kruniše brdo iznad grada, s panoramskim pogledom na zaliv. Grad je poznat po strmim stepeništima, sjenovitim trgovima punim tropskog bilja i živoj umjetničkoj sceni.

Gdje jesti

U Meljinama uz obalu radi nekoliko malih restorana i kafića sa uobičajenom crnogorskom ponudom — riba s roštilja, mesna jela, salate i pica. Raspitajte se za dnevnu ponudu od onoga što su ribari to jutro donijeli, prije svega za oradu (orada), brancina (brancin) i lignje (lignje). Za širi izbor, Herceg Novi je na kratkoj šetnji i nudi sve, od vrhunskih restorana uz more do opuštenih balkanskih roštilja i internacionalne kuhinje.

Obližnja Savina , između Meljina i Herceg Novog, ima nekoliko cijenjenih restorana među borovima nadomak manastira, gdje dobra hrana ide uz mir bašte. Konoba Kruso i Konoba Feral u susjednim mjestima takođe vrijede kratkog puta, zbog odlične domaće ribe spremljene na tradicionalni bokeljski način.

Ako kuvate sami, na zelenoj pijaci u Herceg Novom kupićete svježe voće i povrće, domaći sir, med i maslinovo ulje. I u samim Meljinama ima malih prodavnica (prodavnica) za osnovne namirnice, hljeb i mliječne proizvode.

Kada doći

Blaga klima čini Meljine pristupačnim tokom cijele godine, ali najbolje vrijeme za ljetovanje na moru je Od juna do septembra, kada temperatura vazduha dostiže 28–32°C, a more se zagrije na prijatnih 24–26°C. Proljećni mjeseci (april–maj) divni su za šetnju i razgledanje: vrtovi su u cvatu, a temperature ugodne, oko dvadeset stepeni. Jesen (septembar–oktobar) donosi toplo more, zlatnu svjetlost i berbu grožđa na okolnim brdima. I zima ima svoju draž — danju je 10–15°C, a tu je i prilika da se prisustvuje čuvenom hercegnovskom Praznik mimoze u februaru, kada grad paradama, muzikom i veseljem slavi cvjetanje mimoze.

Gdje odsjesti

Meljine imaju oko 2 smještajne jedinice na montenegro.com, sa udobnim apartmanima u stambenom okruženju. Smještaj ovdje uglavnom čine moderni apartmani u kamenim ili malterisanim zgradama, mnogi sa balkonima ili terasama okrenutim ka zalivu. Mirno naselje pruža spokojnu bazu uz sve prednosti blizine Herceg Novog — restorani, prodavnice, noćni život i kulturne znamenitosti nadohvat su ruke, pješke ili kratkom vožnjom autobusom. Meljine posebno odgovaraju posjetiocima koji cijene tišinu više od stalnog uzbuđenja i koji uživaju u tome da budu dio prave stambene zajednice, a ne turističkog kompleksa.

Praktični savjeti

• Šetnja obalom od Meljina do Herceg Novog jedna je od najljepših u zalivu — krenite u smiraj dana, tada je najljepše.
• Meljine su posebno pogodne za starije putnike i porodice koje žele odmor uz more bez buke i gužve turističkog grada.
• U naselju postoje apoteka, manje prodavnice i osnovne usluge za svakodnevne potrebe.
• Pitajte domaćina čemu Lazaret danas služi — ljeti se tu ponekad održavaju kulturni događaji i izložbe.
• Ako imate auto, položaj Meljina između Herceg Novog i puta za Kotor čini ih praktičnom bazom za jednodnevne izlete u oba pravca.
• Planina Orjen mountain iznad Herceg Novog nudi odličan planinarenje — staze počinju iz sela iznad obalnog puta, dokle se autom stiže za 15 minuta.
• Ljeti komarci uveče znaju biti uporni uz obalu. Ponesite sredstvo protiv komaraca ili tražite od domaćina aparat za utičnicu.
• Parkiranje uz glavni put obično je moguće, ali se mjesta brzo popune u julu i avgustu. Domaćin vam najčešće može savjetovati gdje je najbolje.

Počnite od prave veličine Meljina

Konačna MONSTAT-ova tabela naselja za 2023. bilježi 1.283 stanovnika u Meljinama: 616 muškaraca i 667 žena. Posebna tabela bilježi 516 domaćinstava. Ti podaci odnose se na referentni trenutak popisa; to nije ljetna popunjenost, niti broj turističkih ležajeva, stanova, parking mjesta ili lokala koji večeras rade.

Broj stanovnika dovoljno je velik da Meljine nijesu tek turistički kompleks, ali i dovoljno mali da „Meljine“ ostaju neprecizna adresa za rezervaciju. U praksi se naselje dijeli na obalu i šetalište, ulice koje se penju iznad njih i adrese pod uticajem koridora M1. Tražite tačku na mapi i snimak ulaza.

U avgustu 2026. Ministarstvo ekologije Crne Gore otvorilo je javnu raspravu o akcionom planu za buku upravo za dionicu M1 Meljine–Kamenari . Pitajte na koju stranu gleda spavaća soba, mogu li prozori ostati zatvoreni i radi li hlađenje kad su zatvoreni.

Prilaz šetalištu praktično se promijenio 2025–2026.

U junu 2025. opština Herceg Novi otvorila je rekonstruisanu dionicu od hotela Plaža do Meljina. Dužina te dionice navodi se kao 1,7 kilometara , uz podatak da je cijela ruta Titova vila–Meljine tada popločana i osvijetljena. Pojedinačni ulazi u zgrade i dalje mogu podrazumijevati stepenice, uspone ili ograničen pristup vozilima.

Zvanične publikacije koriste različite krajnje tačke: Morsko dobro opisalo je projekat rekonstrukcije od tri kilometra, dok panoramska mapa turističke organizacije opisuje šetalište Igalo–Zelenika od šest kilometara. Kada računate dužinu šetnje, oslonite se na imenovane krajnje tačke.

Istorija imena pripada našem posebnom tekstu o šetalištu Pet Danica. Za boravak u Meljinama važnije je pravilo koje danas važi: u junu 2026. opština je aktivirala potapajuće stubiće duž cijele pješačke rute Igalo–Meljine. Iz opštine poručuju da je uobičajen pristup vozilima ograničen tokom cijele godine. Ovlašćeni stanari i dostava koriste kartice, a stubići se spuštaju od 05:00 do 09:00 za dostavna vozila i ljude koji imaju imovinu uz šetalište.

Domaćin ne može taj kontrolisani javni sistem pretvoriti u zagarantovan pristup za goste rečenicom „možete se dovesti do vrata“. Tražite tačnu lokaciju za legalno iskrcavanje, mora li vozač da se vraća unazad ili obilazi, kakva je podloga za hodanje, koliko ima stepenica i ko nosi prtljag van termina kada je pristup dozvoljen. Ako odgovor zavisi od stanarske kartice, pitajte pokriva li ta pogodnost zakonito i vaš boravak.

Ljetni saobraćaj donosi još jedan sloj

Opštinski ljetni režim za 2026. uvodi jednosmjerni saobraćaj u dijelu ulice Braće Pedišića od 1. jula do 1. septembra. Dionica ide od mosta do raskrsnice na zapadnom ulazu u ulicu Lalovina, kod starog željezničkog tunela, u pravcu tunela. Ruta koja funkcioniše na zimskoj mapi ljeti stoga može biti neupotrebljiva.

I pravila za mikromobilnost mijenjaju se po datumu i satu. Na Obali Nikole Kovačevića i Pet Danica do raskrsnice sa ulicom Braće Pedišića električni trotineti zabranjeni su od 1. juna do 30. septembra. Na istoj dionici u tom periodu bicikli i bicikli sa motorom zabranjeni su od 19:00 do 01:00. Nemojte računati na večernju vožnju biciklom prije nego što provjerite postavljena ograničenja.

Vozačima koji sjevernim putem Meljine–Petijevići idu ka zaleđu ili Bosni i Hercegovini, opština je najavila privremenu popravku kod kamenoloma u junu 2026, nakon štete od klizišta. Izričito je navedeno da je riječ o privremenom rješenju do potpune rekonstrukcije. Provjerite stanje na putu umjesto da obavještenje o popravci shvatite kao trajno rješenje.

Pročitajte rezultate kvaliteta vode za Meljine 01 po datumima

Na zvaničnoj platformi Morskog dobra lokalno kupalište pod nadzorom vodi se kao Meljine 01. Prema uzorku uzetom 19. avgusta 2026. u 05:30, zabilježeno je sedam redovnih mjerenja: četiri odlična, jedno dobro, dva zadovoljavajuća i nijedno loše. Engleska verzija sajta kategoriju „zadovoljavajuće" u svojim podacima označava kao „Okay".

Među sedam uzoraka zaključno sa 19. avgustom bila su četiri odlična, jedno dobro i dva zadovoljavajuća, dok nijedan nije ocijenjen kao loš. Prije nego što uđete u vodu, pogledajte najnoviji rezultat i zastavu na samom kupalištu.

Izvještaj Morskog dobra na državnom nivou za ciklus od 17. do 21. avgusta daje širi kontekst, ali ga ne zamjenjuje. Na 22 lokacije u Herceg Novom zabilježeno je 15 odličnih, tri dobra, tri zadovoljavajuća i jedan loš rezultat. Taj loš nalaz bio je na Baošićima 01, ne u Meljinama; ponovljeni uzorak 26. avgusta bio je zadovoljavajući. Nijedan od ta dva nalaza nemojte prenositi na druge djelove obale.

Kvalitet vode i pristup obali dvije su odvojene provjere

Platforma ocjenjuje mikrobiološki kvalitet vode za definisano kupalište. Ne ocjenjuje stepenice, podlogu, spasioce, stanje ljestava, dubinu, struje, komercijalni pristup ni pravo prolaza preko privatnog posjeda. Pregledajte tačno onaj ulaz koji namjeravate koristiti.

Lalovina se pruža prema granici sa Zelenikom. Morsko dobro je tu u julu 2021. zabilježilo neovlašćeno organizovano kupalište. Provjerite ko je sadašnji upravljač, kakav je pristup, koje su usluge i kakav je aktuelni rezultat kvaliteta vode, umjesto da o urednosti sudite po izgledu.

Pitajte ko danas upravlja tim kupalištem, je li ostao slobodan pojas, šta piše na aktuelnom cjenovniku i gdje su istaknute bezbjednosne informacije i link ka podacima o kvalitetu vode. Ako putujete sa djetetom, slabijim plivačem ili osobom smanjene pokretljivosti, tražite datiran, neprekinut video snimak puta od javne staze do vode i nazad.

Lazaret je zaštićeno kulturno dobro, ali i hotel koji radi

U zvaničnoj studiji Herceg Novog o kulturnoj baštini iz 2018. navodi se da je Lazaret rješenjem iz februara 2015. dobio status zaštićenog nepokretnog kulturnog dobra. U njoj stoji i da je gradnja počela 1729, da je glavni ulaz prvobitno bio okrenut prema moru, kao i da je bočni ulaz otvoren tokom rekonstrukcije 1767. godine.

Aktuelna stranica opštine o rivijeri takođe navodi 1729. i kaže da je voda dovedena iz Savine 1741. godine. U istorijatu koji objavljuje sam upravljač gradnja se smješta u raspon 1729–1732: 1729. označava početak, a 1732. kraj navedenog razdoblja.

Kompleks danas nosi ime Lazure Hotel & Marina. Pristup dvorištima, kapeli, hotelskim sobama, pontonima marine i izložbama zavisi od aktuelnih pravila upravljača. Za osnovne informacije pogledajte zvaničnu stranicu o istoriji , a zatim pitajte postoji li javna tura ili neki događaj na dan vaše posjete. Bez dozvole ne ulazite u privatne djelove hotela i marine.

Manastir Savina zaseban je vjerski kompleks uzbrdo. Vodovodna veza iz 1741. istorijska je spona, a ne današnja javna pješačka staza niti obećanje pristupa bez stepenika između dvije lokacije.

Čak se i „prvi pomen" razlikuje na zvaničnim stranicama

Na aktuelnoj stranici opštine o rivijeri piše da se Meljine pominju kao luka Dračevice u dubrovačkom dokumentu iz 1371. godine. Zvanična stranica o „89 crkava" kao prvi pomen navodi 1326. Dva opštinska datuma se razilaze, pa tačan prvi pomen u dokumentima treba uzeti kao neriješeno pitanje.

Oba datuma smještaju Meljine u srednjovjekovne dubrovačke spise prije 1382. godine, koja se tradicionalno uzima kao godina osnivanja Herceg Novog. Čitaoci koje zanima šira hronologija regije mogu nastaviti na vodič kroz kulturnu istoriju Tople.

Bolnicu nemojte gledati samo kao orijentir

Od marta 2023. bolnica u Meljinama radi kao organizaciona jedinica kotorske opšte bolnice. U maju 2026. opština Herceg Novi donirala je meljinskoj jedinici sanitetsko vozilo, inkubator, anestezio­lošku opremu i oftalmološki aparat.

Ako planirate liječenje, aktuelno odjeljenje i radno vrijeme provjerite direktno. U hitnim slučajevima pozovite hitnu pomoć i postupajte po uputstvu dispečera. Ne prolazite kroz krug bolnice kao turistički prečicom i nemojte pretpostavljati da oznaka „bolnica u blizini" jemči svaku specijalnost ili pokriće putnog osiguranja.

Prijavite boravak i sačuvajte potvrdu

Na aktuelnoj stranici sa korisnim informacijama Turističke organizacije navodi se TIB Meljine na adresi Put žrtava fašizma bb kod kružnog toka, telefon +382 31 348 331, ponedjeljak–subota 08:00–21:00. Boravišna taksa se trenutno objavljuje kao 1 euro po odrasloj osobi za noćenje, 0,50 eura za uzrast od 12 do 18 godina i oslobođenje za mlađe od 12, uz još neka oslobođenja.

Ista stranica navodi dva roka za davaoce usluge: u jednom dijelu piše 12 sati od dolaska, a u drugom 24 sata. Obaveza posjetioca opisana je kao 24 sata od ulaska u Crnu Goru. Tražite od domaćina da boravak prijavi odmah i da vam pošalje digitalnu ili ovjerenu potvrdu.

Objavljeno radno vrijeme lokalne kancelarije može se mijenjati za praznike i po sezonama. Provjerite ga prije nego što se na njega oslonite, naročito ako stižete kasno u subotu. Vodič kroz boravišnu taksu i prijavu objašnjava državni okvir, a lokalna kancelarija može potvrditi aktuelnu proceduru u Herceg Novom.

Podsjetnik za smještaj

1. Označite ulaz na mapi. Razlikujte adrese na šetalištu, u Ulici braće Pedišića, kod kružnog toka, kod bolnice i uz magistralu M1.
2. Provjerite je li dolazak dozvoljen. Saznajte gdje smijete iskrcati putnike i kuda se nosi prtljag kad se podignu stubići.
3. Raspitajte se o ljetnjem režimu. Pitajte mijenja li jednosmjerna dionica od 1. jula do 1. septembra vaš put do smještaja.
4. Provjerite buku. Zatražite video iz spavaće sobe sa otvorenim i zatvorenim prozorima, snimljen u vrijeme kad planirate spavati.
5. Utvrdite naziv autobuskog stajališta. Provjerite je li to stajalište kod bolnice ili kod kružnog toka, koja je strana prava i vozi li linija na dan vašeg dolaska.
6. Pogledajte obalu. Raspitajte se o tačnom ulazu u vodu, podlozi, ljestvama, dubini, hladovini, upravljaču i posljednjoj zastavi.
7. Potvrdite prijavu. Sačuvajte domaćinovo obećanje i izdatu potvrdu u aplikaciji preko koje ste rezervisali.
8. Imajte rezervni plan. Sačuvajte oflajn kontakte prevoznika, turističke kancelarije, smještaja i hitnih službi.

Za dan bez automobila izvan obale nemojte improvizovati izlet na Orjen sa puta Meljine–Petijevići. Oslonite se na vodič kroz Orjen, aktuelne uslove u planini i provjerenog organizatora. Privremeno sanirani put nije obilježena pješačka staza.