Herceg Novi, Crna Gora: Potpuni turistički vodič kroz grad sunca i stepenica

Herceg Novi je prvi grad na ulazu u Boku Kotorsku i posljednji pred hrvatskom granicom; osnovao ga je 1382. bosanski kralj Tvrtko I kao luku za trgovinu solju. Stari grad se stepeništima penje uz padinu, pored četiri tvrđave: kapije sa Sahat kulom, Forte Mare na samoj obali, Kanli kule na 85 metara i Španjole na oko 170 metara. Ispod njega se ravno i besplatno šetalište Pet Danica pruža oko 7 km od Igala do Meljina, a iz luke Škver brodovi isplovljavaju ka Mamuli, Plavoj špilji, Žanjicama i Rosama. Sa oko 200 sunčanih dana godišnje i vrtovima koje su sadili pomorci i Austrijanci, ovo je grad bašta, a ne grad provoda.

Herceg Novi ukratko

• Stari grad — ulazi se kroz Sahat kulu (1667, besplatno); otprilike hiljadu javnih stepenika.
• Tvrđave — Španjola besplatna i uvijek otvorena; Forte Mare uz malu naknadu čiji iznos nije objavljen; Kanli kula uz ulaznicu za program, predstave u julu i avgustu.
• Šetalište Pet Danica — oko 7 km od Igala do Meljina, trasom stare pruge za Zeleniku, ravno i besplatno, završeno 20. juna 2025.
• Plaže — Gradska plaža ispod Forte Mare; šljunak i beton u Igalu, uz besplatno ljekovito blato na Blatnoj plaži; Žanjice i Mirište na Luštici, taksi-brodom.
• Izleti brodom — poludnevni izlet do Mamule, Plave špilje i Žanjica 30 € (15 € za uzrast 6–11), iz Škvera u 09:05 i 12:40; taksi-brodom do Rosa desetak minuta, 5–10 € u jednom pravcu.
• Aerodromi — Dubrovnik 28 km (plus granica); Tivat 20–25 km preko trajekta Kamenari–Lepetane ili 46 km oko zaliva; Podgorica 113–133 km.
• Kretanje — gradski autobus 1,50 € po vožnji, taksi 0,90 € po kilometru; parking je nedjeljom besplatan, osim od 1. jula do 1. septembra.
• Najbolje vrijeme — jun i septembar; Praznik mimoze traje kroz februar i mart, svake godine od 1969.
• Stanovništvo — 30.824 u opštini (popis 2023), najviše u Boki.

Stari grad i njegove tvrđave

Herceg Novi je grad stepenica. Stari grad se penje uz padinu uskim stepeništima, zasvođenim prolazima i malim trgovima u hladu oleandra i bugenvilije; mještani put objašnjavaju skalinadama, a ne imenima ulica, a otprilike hiljadu javnih stepenika spaja grad s morem. „100.001 stepenik” sa suvenira je hvalisanje, a ne prebrojavanje. Obujte udobne cipele.

Četiri tvrđave čine sopstveni odbrambeni sistem grada, koji se čita od mora naviše, a ulaz u njih naplaćuje se vrlo različito:

Forte Mare i Kanli kulu programski vodi opštinska ustanova JUK Herceg Fest, pa ne rade kao spomenici s ulaznicama, a ni turistička organizacija ni Herceg Fest ne objavljuju stalnu cijenu ulaza; ljetnje radno vrijeme takođe se mijenja sa sezonom. Pitajte na ulazu u tvrđavu ili pozovite Herceg Fest prije nego što oko nje isplanirate veče.

Sahat kula (kula sa satom)

Prirodna polazna tačka je Sahat kula, otomanska kula sa satom koja služi kao glavna kapija istorijskog jezgra i simbol je Herceg Novog. Podignuta 1667. godine po nalogu sultana Mehmeda IV, ova osmougaona kula visoka 16 metara imala je zadatak da objavljuje časove dnevne molitve. Brojčanici krase sve četiri strane, a kula se nalazi na gradskom grbu i zastavi.

Forte Mare

Neposredno ispod Starog grada, na samoj obali, nalazi se Forte Mare — morska tvrđava, iznad Gradske plaže i luke Škver. Temelji joj potiču iz 14. vijeka, ali je sadašnji oblik dobila pod otomanskom vlašću, kad su dodati topovi i odbrambeni zidovi. Mlečani su grad zauzeli 30. septembra 1687. i tvrđavi dali italijansko ime; Austrija je potom nadogradila i ojačala gornje djelove, pa je to silueta koju danas fotografišete. Ljetnja scena postala je 1952. i od tada se tu svake sezone prikazuju filmovi, zbog čega je jedan od najstarijih bioskopa na otvorenom u Evropi koji još radi. Zemljotres 1979. teško ju je oštetio, a obnova je uslijedila po projektu iz 1984. Danas tu su ljetnji bioskop, kafe uzidan u bedeme i pogled niz zaliv ka Mamuli i Luštici. U neposrednoj blizini su Kusturičin cineplex-bioskop „Aurora”, kuća slikara Voja Stanića i bazen vaterpolo kluba „Jadran”.

Kanli kula

Više se nalazi Kanli kula, „krvava kula”, sagrađena 1539. na 85 metara nadmorske visine, pošto su Otomanlije ponovo zauzele grad. Bila je uporište i tamnica i kontrolisala je grad i ulaz u zaliv: Forte Mare čuva more, a Kanli kula kopno.

Unutrašnjost je 1960. postala ljetnja scena, a do 1966. amfiteatar na otvorenom. Turistička organizacija navodi 1.000 mjesta, uz mogućnost proširenja na 1.500; ljetnji program obuhvata film, koncerte, operu i pozorište.

Španjola (Španska tvrđava)

Na samom vrhu Starog grada, u nekadašnjem Gornjem gradu, Španska tvrđava drži najvišu tačku. Španci su 1538. otomanlijama preoteli Herceg Novi i počeli da grade ovo utvrđenje na brdu. Grad su držali svega devet mjeseci prije nego što su ga Turci povratili, ali su za sobom ostavili temelje tvrđave koja i danas nosi njihovo ime. Otomanlije su gradnju dovršile deceniju kasnije.

Uspon je strm — tvrđava je na oko 170 metara, iznad Savine — a nagrada je panorama od 360 stepeni koja obuhvata zaliv, planine i otvoreni Jadran. Nema ni blagajne ni radnog vremena. Vojske ovdje nema već čitav vijek, kurtina je mjestimično probijena, unutrašnjost je bez krova, a grafita ima napretek. Niko vas neće ni spriječiti da padnete, pa se po vjetru klonite vrhova zidina i ponesite baterijsku lampu ako idete pred sumrak. Podzemni hodnici nekada su povezivali Španjolu i sa Kanli kulom i sa Forte Mare. Oni koji nastavljaju uzbrdo mogu se poslužiti Planinarskim domom Subra, polazištem za planinarenje po brdima iza grada.

Šta raditi u Herceg Novom

Trgovi, crkve i ulice

Herceg Novi ima dva glavna trga. Donji, Trg Nikole Đurkovića, nekadašnji Trg soli, nazvan po trgovini na kojoj je grad i nastao, svakodnevno je društveno srce grada. Iznad njega, kroz Sahat kulu, je Belavista, trg „lijepog pogleda”, u samom srcu Starog grada.

Belavistom dominira pravoslavna crkva Svetog arhangela Mihaila, sagrađena u vizantijskom stilu s elementima Orijenta i jedinstvena po kamenom ikonostasu; oko nje su gradski Arhiv, Biblioteka, Radio Herceg Novi i likovna galerija.

Niz stepenice s Belaviste su katolička crkva Svetog Jeronima, koja čuva bogatu riznicu, i crkva Svetog Leopolda Mandića Novljanina. U ulici-stepeništu koja nosi ime pisca Marka Cara raste Ginkgo biloba. U crkvi Svetog Vaznesenja Hristovog, u nekadašnjem predgrađu Topla, Petar II je učio slova.

Glavna ulica, Njegoševa, pruža se od trga sve do Igala, pored butika, Gradske kafane, Gradskog parka i Glavne pošte, a iznova je presijecaju ulice-stepenice po kojima je grad čuven.

Botanička bašta na moru

Vjekovima su pomorci kući donosili sjemena egzotičnih biljaka, pa je Herceg Novi, Grad zelenila, vremenom postao botanička bašta. Duž šetališta uz more buja najveća izložba egzotičnog bilja na otvorenom u državi: palme, kaktusi, banane, magnolije, mimoze, divlje narandže, kamelije, pitospore, oleandri i eukaliptusi.

Manastir Savina

Na 20 minuta hoda istočno od Starog grada, na pošumljenoj padini, manastir ⁠Savina jedan je od najvažnijih srpskih pravoslavnih manastira na jadranskoj obali. Lokalitet datira iz 11. vijeka; današnji oblik dobio je u 17. i 18. vijeku, kada su ovdje utočište našli monasi u bijegu pred osmanskim osvajanjem Bosne i Hercegovine.

Kompleks čine tri crkve. Najstarija je Mala crkva Uspenja, koju predanje, na osnovu natpisa dodatog 1831, datira u 1030. godinu. Za crkvu Svetog Save Srpskog, na obližnjem brdu, vjeruje se da ju je u 13. vijeku podigao sam Sveti Sava. Velika crkva, takođe posvećena Uspenju, podignuta je između 1777. i 1799. godine; gradio ju je Nikola Foretić s Korčule, u spoju vizantijskog, romaničkog i dalmatinskog baroka. Ikonostas je djelo Simeona Lazovića. Veći dio riznice donijeli su iz manastira Tvrdoš monasi koji su bježali pred osmanskim osvajanjem Hercegovine.

Manastirska riznica i biblioteka čuvaju kristalni krst koji se pripisuje Svetom Savi, iz 13. vijeka, rukopisno Jevanđelje iz 1375. godine, pozlaćene srebrne ikone i istorijska dokumenta.

Obucite se skromno — pokrivena ramena i koljena — i čuvajte tišinu za vrijeme bogosluženja. Ulaz je besplatan i nema blagajne; prilozi su dobrodošli. Radno vrijeme nije objavljeno: crkve su obično otvorene preko dana, a riznicu pokazuju po nahođenju manastira, pa je prijepodne radnim danom najsigurniji izbor.

Muzeji i galerije

• Gradski muzej (Muzej Mirka Komnenovića): arheološka, etnografska i pomorska zbirka u istorijskoj vili s botaničkom baštom.
• Muzej Mihaila Bulgakova: otvoren 2020, prvi međunarodni muzej posvećen ruskom piscu.
• Kuća Iva Andrića: primorski dom nobelovca, danas Klub književnika i scena u bašti.
• Vila Galeb: nekadašnja ljetnja rezidencija jugoslovenskog predsjednika Josipa Broza Tita, na obali u Igalu.
• Likovne galerije: galerija „Josip Bepo Benković” i galerija Sue Ryder prikazuju regionalnu i međunarodnu umjetnost.

Šetalište Pet Danica i plaže

Šetalište Pet Danica

Šetalište uz more, Šetalište Pet Danica, pruža se od Igala do Meljina: dugo je oko 7 km, ide trasom stare pruge za Zeleniku i besplatno je od početka do kraja. Brojke od 5 km i 6 km koje se i dalje navode starije su od posljednje dionice. Opština je šetalište završila 20. juna 2025. otvaranjem posljednjih 1,7 km, od hotela Plaža na Savini do hotela Lazure u Meljinama — posao vrijedan 1,5 miliona eura kojim je šetalište prvi put otkako postoji popločano i osvijetljeno cijelom dužinom. Računaju li se i krakovi, od Njivica na zapadu do Bijele na istoku, pješački koridor uz more dug je 18,1 km. Opuštenim tempom šetnje uz more, jezgro od 7 km prelazi se za oko sat i po u jednom pravcu, i to je jedina šetnja u Herceg Novom bez stepenica.

Usput prolazite pored luke Škver, što znači brodogradilište, jer je tu nekada i bilo brodogradilište.

Plaže

Na ulazu u zaliv more je među najčistijim u Bokokotorskom zalivu, osvježeno strujama s otvorenog Jadrana. Dugih pješčanih plaža nema: očekujte šljunkovite uvale, betonske kupališne platforme i mjesta do kojih se stiže samo brodom.

Gradska plaža, glavna gradska plaža, nalazi se tačno ispod Forte Mare i Starog grada — beton i šljunak, sasvim dovoljno za kratko kupanje, a kafići i restorani su na par koraka.

Igalo je porodični kraj, i nije pješčano, šta god da pročitate. Nacionalna turistička organizacija navodi 1.500 metara obale sa šljunkom i betonskim kupališnim platformama; djeci ga prijatnim čini pad dna: dno se spušta tako blago da i malo dijete može daleko da gaca. Ljekovito blato skuplja se na zapadnom kraju, na Blatnoj plaži, za koju turistička organizacija navodi blatnu površinu od 9.000 m². Korišćenje je besplatno; dvije ležaljke i suncobran na uređenom dijelu koštaju oko 8–14 €. Mještani blatnu plažu zovu i Stara banja ili „plaža kod Titove vile”.

Žanjice, na poluostrvu Luštica, s druge strane tjesnaca, važe za jednu od najljepših plaža u Bokokotorskom zalivu: oko 300 metara bijelog šljunka blago se spušta u izuzetno bistru vodu, s pogledom na ostrvo Mamula, ležaljkama, restoranima i kabinama za presvlačenje. Većina posjetilaca stiže taksi-brodom s hercegnovske obale, vožnjom od 20 minuta. To je kupališna stanica redovnog poludnevnog izleta, a odatle lokalni šatl vozi do Plave špilje i nazad, sa zaustavljanjem za kupanje, za oko 10–15 €.

Mirište, nadomak Žanjica, ali mirnije, šljunkovita je uvala s dobrim uslovima za ronjenje s maskom. Možete doplivati do ostrvca s kapelom posvećenom Gospi od Mirišta, a u blizini su i ruševine tvrđave Arza. Dalje, luštička obala ima manje uvale do kojih se stiže samo brodom ili pješke, bez ikakve infrastrukture.

U blizini: Igalo, rivijera, Rose i izleti brodom

Herceg Novi je oslonac rivijere koja se pruža 25 kilometara duž sjeverne obale Bokokotorskog zaliva, niza manjih naselja povezanih obalnim putem i šetalištem uz more.

Igalo i ljekovito blato

Igalo, s Herceg Novim povezano šetalištem, živi od zdravstvenog turizma: morskog blata bogatog mineralima i prirodnih mineralnih izvora. Njegovo središte je Institut Dr Simo Milošević, osnovan 1949. godine, danas jedna od najvećih ustanova za fizikalnu medicinu i rehabilitaciju u jugoistočnoj Evropi. Na sopstvenoj naslovnoj strani navodi 767 smještajnih jedinica i oko 19.000 korisnika godišnje (na stranicama o istoriji i više, pa ove brojke shvatite kao red veličine). Njegova viša škola za fizioterapiju iz 1976. postala je 2004. Fakultet za primijenjenu fizioterapiju, čime je Institut postao član Univerziteta Crne Gore.

Institut objavljuje cijene. Po posljednjem cjenovniku terapija se plaćala kao dnevni paket uz sobu, u tri nivoa — otprilike 45, 57 i 74 € dnevno — a soba s polupansionom van sezone od oko 64 € po osobi dnevno, ljeti više. Paketi su samo za goste smještene u Institutu, a pojedinačni tretmani nisu navedeni, pa pitajte kada budete pisali s datumima.

Blato, igaljsko blato, taloži se u plićacima uz obalu. Institut naučnu potvrdu njegovih svojstava datira u 1935, u Višiju u Francuskoj, mada su ga mještani generacijama koristili za bolove u zglobovima, kožne tegobe i reumatske smetnje. Na Blatnoj plaži ono je, kako kaže državna turistička organizacija, besplatan tretman na javnoj plaži, nekoliko stotina metara od klinike koja isti mineral naplaćuje. Uz obalu izviru i mineralni izvori, igaljske slatine, čija se voda odavno pije zbog varenja.

Meljine, Zelenika, Njivice i sela rivijere

Njivice, na zapadu, mjesto su gdje počinje koridor uz more dug 18,1 km. Meljine, tri kilometra istočno, na kraju šetališta, imaju svoje plaže i Lazaret, nekadašnju karantinsku stanicu, jednu od najstarijih u Evropi. Zelenika, dalje na istok, ime je dobila po mediteranskoj zimzelenoj biljci i u njoj je prvi hotel ikada sagrađen u Crnoj Gori, iz 1902. godine. Kumbor (od italijanskog conborgo, predgrađe) ima neke od najbolje smještenih restorana uz more. Đenovići se pozivaju na grčko-rimsku istoriju; Baošići su u jeku bokeškog pomorstva imali preko 30 brodova i 50 kapetana. Bijela, najistočnije naselje, polazna je tačka trajektne linije Kamenari-Lepetane na drugu stranu zaliva.

Portonovi i Luštica Bay

U Portonovima, u Kumboru, marina za superjahte upotpunjena je resortom One&Only Portonovi i wellness centrom Espace Chenot. S druge strane zaliva, Luštica Bay spaja marinu, golf teren s 18 rupa, hotel Chedi i stambena naselja.

Rose

Rose su maleno ribarsko selo na vrhu poluostrva Luštica, oko deset minuta taksi-brodom od hercegnovske obale, za 5–10 € u jednom pravcu. Bile su mletačka karantinska luka prije nego što su taj posao preuzele Meljine, a danas su, u suštini, ručak uz koji ide i zaseok: riba s roštilja na jednoj jedinoj rivi, računajte 40–70 € za dvoje. Neke ture obilaze i obližnji nekadašnji jugoslovenski tunel za podmornice, usječen u stijene.

Izleti brodom: Mamula, Plava špilja i Žanjice

Klasična ruta polazi sa šetališta Pet Danica ili iz luke Škver i ide na jug duž obale Luštice, do ostrva Mamula, Plave špilje i plaže Žanjice. Koliko košta, zavisi isključivo od toga koji od ovih prilično različitih proizvoda kupujete, a rasponi cijena navode se kao da su međusobno zamjenjivi, pa ih ovdje razdvajamo:

Cijene provjerene u septembru 2026. Planirajte prema cijeni redovnog izleta. Iznos od 15–25 € koji ćete viđati za „kratki izlet” odnosi se na šatl s plaže ili udio u privatnom najmu, a ne na brod po redu vožnje.

Mamula je malo stjenovito ostrvo s kružnom tvrđavom koju je 1850-ih podigao austrijski general Lazar Mamula; pod italijanskom okupacijom bila je logor, a danas je hotel, Mamula Island by Banyan Tree. Izletnički brodovi obilaze ostrvo, ali ne pristaju; hotel za goste organizuje sopstveni transfer iz Mirišta na Luštici.

Plava špilja je morska pećina u koju sunčeva svjetlost ulazi kroz podvodni otvor i unutrašnjost obasjava plavim sjajem. Zaštićeno je područje i samo se razgleda: brodovi se zaustavljaju na ulazu, a zatim se sidre iza pećine radi kupanja. Utisak je najjači sunčanim jutrima, pa je polazak iz Škvera u 09:05 bolji izbor od onog u 12:40.

Kako doći i kako se kretati

Najbliži aerodrom je u drugoj državi, a najbliži domaći s druge strane vode, pa razliku između dobrog i lošeg putovanja obično pravi red čekanja, a ne udaljenost.

Avionom: tri aerodroma, tri rute

Turistička organizacija za Tivat navodi „oko 20 km”, a naši podaci 25 km za rutu preko trajekta; put oko zaliva dug je 46 km. Dvije brojke za Podgoricu su izmjerena putna udaljenost i podatak iz opštinskog pregleda.

Trajekt Kamenari–Lepetane