Grahovo

Grahovo leži u kraškom polju na zapadu nikšićke opštine, blizu granice s Bosnom i oko 40 km od samog Nikšića. Put iz Risna s primorja penje se ovamo, pa mjesto povezuje obalu i unutrašnjost.

Crnogorska pobjeda nad osmanskom vojskom u maju 1858, vođena u polju ispod sela. Natjerala je sile da po prvi put arbitriraju granicu Crne Gore, i pamti se kao prekretnica prema priznatoj državnosti.

Postoji — spomenik u polju i mali memorijal u selu. Sam prostor je glavna stvar: otvoreno kraško polje okruženo golim brdima, što dosta objašnjava o toku borbe.

Visok, kamenit i uglavnom bez drveća — klasično crnogorsko kraško polje, zeleno u proljeće i spaljeno u kasno ljeto, sa suhozidima i vrtačama. Zime su oštre, a polje drži snijeg i kad je primorje već toplo.

Vrlo rijetko. Iseljavanje ga je umnogome ispraznilo, mnoge kuće stoje zatvorene veći dio godine i nakratko se napune ljeti kad se porodice vrate. To je jedno od mjesta gdje se najjasnije vidi šta je depopulacija učinila unutrašnjosti.

Zbog poprišta, zbog kraškog pejzaža i kao neobična ruta između Risna i Nikšića kojom gotovo nijedan posjetilac ne ide. Sadržaja praktično nema, pa natočite gorivo i ponesite vodu.